De meeste zeilers weten dat een code zero een andere furler nodig heeft dan een genua. Minder bekend is wat er binnenin die furler het echte verschil maakt: de anti-torsielijn. Die lijn is het verschil tussen een code zero die netjes in de trommel rolt en een 100 m² zeil dat je in 20 knoop wind niet meer kwijtraakt.
Wat er misgaat als je een code zero furlt zonder torsiebeheersing
Een genua wikkelt om het voorstag. De stay houdt het zeil recht; de trommel trekt het zeil van onderen naar binnen. Een code zero hangt vrij aan een onafhankelijke furler, wat betekent dat de bovenste wartel en de onderste trommel tegelijk moeten werken. Trek je aan de reefvall, dan moet het zeil van boven én van onderen tegelijk beginnen te rollen.
Zonder anti-torsielijn: de trommel draait onderin, het zeil begint van onder te rollen. De wartel bovenin is vrij en draait niet mee. In 10 knoop is de spanning op het luff voldoende om de torsie door te geven. In 20+ knoop met een code zero van 100 m² rolt het onderste derde deel netjes op terwijl de rest staat te klapperen en belasting opbouwt. Zeilers omschrijven dit als "het midden wil niet meewerken" - de meest voorkomende reden dat code zero's na twee seizoenen weer van boord verdwijnen.
De anti-torsielijn voorkomt dit. Hij loopt van de trommel onderin, door de luff van de furler, naar de wartel bovenaan. Als de trommel draait, geeft de lijn die rotatie direct door aan de wartel. Boven en beneden rollen tegelijk.
Welke systemen hebben de anti-torsielijn inbegrepen
De vier voornaamste code zero furlers bij 123Furling werken dit anders uit:
Seldén CX - De Seldén CX wordt standaard zonder anti-torsielijn geleverd. Seldén verkoopt de AT-kabels apart, afgestemd op elk CX-model. De CX15 (tot 80 m² zeilvlak) gebruikt een 6 mm kabel; de CX25 (tot 115 m²) vraagt om een 8 mm kabel. Voor boten onder de 40 voet met een zeil onder de 60 m² redden sommige zeilers het zonder kabel, puur op valspanning. Ga je offshore of heb je een groter zeil, dan wil je de kabel.
Seldén GX - De Seldén GX is het top-down systeem van Seldén voor asymmetrische spinakers en gennakers, en de AT-kabel zit standaard in de kit. De GX16 is geschikt voor zeilen tot 50 m², de GX35 tot 120 m².
Facnor FX+ - De Facnor FX+ gebruikt een compact "in/out" trommelontwerp waarbij de torsiebeheersing is geïntegreerd in de werking van het systeem. Vier modellen dekken zeilvlakken van 30 tot 140 m², voor boten van 8 tot 16 meter.
Harken Reflex - De Harken Reflex is het meest flexibele systeem. Harken levert hem in twee varianten: met torsiekabel (standaard) en zonder kabel (cable-less). De cable-less versie werkt via Harkens gepatenteerde reflexieve aandrijving, ontworpen voor code zero zeilen met verstevigde luff-constructie. Als jouw code zero speciaal voor kabelvrij gebruik is gemaakt, werkt de Reflex prima zonder kabel. Zo niet, dan heb je de standaardversie nodig. Drie units voor boten van 6,7 tot 16,5 meter.
Profurl NEX - De Profurl NEX V2 dekt het grootste bereik: 35 tot 350 m² in zeven modellen. De NEX werkt met een anti-torsietouw dat door de luff loopt. De V2R (ratelversie met FurlAssist) is geschikt voor grotere zeilen of tweepersoonscrew die wat extra hefboom nodig heeft bij het reffen in een bries.
Wanneer je de anti-torsielijn kunt overslaan
Er zijn situaties waarbij de kabel minder kritisch is:
- Je code zero is speciaal gemaakt voor kabelvrij gebruik - vraag je zeilmaker of er verstevigde luff-vezels in de constructie zitten
- Zeilvlak onder de 50 m² en een systeem dat ontworpen is voor lichte belasting
- Dagzeilen in beschut water met voldoende bemanning om het zeil handmatig te bergen als het furlen niet soepel gaat
Wanneer je de kabel zeker wilt hebben:
- Dunbemand of offshore zeilen waarbij je het zeil betrouwbaar weg moet kunnen werken
- Zeilvlak boven de 80 m²
- Regelmatig zeilen in 15+ knoop wind
- Elke situatie waarbij je het zeil niet handmatig kunt strijken als de furler kuren vertoont
De anti-torsielijn op maat bestellen
Een anti-torsielijn is geen standaard onderdeel. Hij moet passen bij drie dingen: de lufflengte van je code zero, de interne diameter van de luff-buis van je furler, en of je systeem top-down of bottom-up werkt.
De anti-torsielijn van 123Furling wordt per bestelling op maat gemaakt met roestvrijstalen vingerhoeden aan beide kanten, passend voor de bevestigingspunten van je furler. Meet voor het bestellen de lufflengte van je zeil op en noteer het model van je furler. De kabel moet exact overeenkomen met de lufflengte: te kort en de bovenste wartel pakt niet goed aan; te lang en er zit speling die de torsieoverdracht vertraagt.
Het 123Furling-team ziet regelmatig code zero furlers die "plotseling slechter reffen" - en in verreweg de meeste gevallen blijkt de anti-torsielijn na drie tot vijf seizoenen zijn stijfheid te hebben verloren. Het materiaal raakt vermoeid van herhaalde torsiebewegingen. Vroeg signaal: het onderstuk reft prima maar het bovendeel begint later te reageren. Verder gevorderd: bij wind boven de 15 knoop wil het helemaal niet meer goed rollen.
Test je anti-torsielijn in de haven
Bij rustig water en 10-12 knoop wind, trek aan de reefvall met normale snelheid. Tel hoeveel slagen de trommel nodig heeft voordat het bovenstuk van het zeil begint te draaien. Op een goed werkend systeem begint de top binnen twee à drie trommelomwentelingen te rollen. Heb je zes tot acht slagen nodig voordat de bovenkant reageert, dan verliest je kabel zijn torsionele stijfheid en is vervanging aan de orde.
Een vervangende lijn kost circa EUR 120 - een fractie van een zeilreparatie na een opengebarsten naad omdat een code zero van 100 m² niet wilde reffen bij 25 knoop. Als je dit seizoen offshore gaat, check het nu.
Bekijk de volledige vergelijking van code zero furlers in onze merkenvergelijkingsgids. Weet je nog niet welk systeem bij jouw boot past, gebruik dan de rolreefsysteem-kiezer op 123furling.com of stuur je setup-gegevens naar info@123furling.com.
